J. Krishnamurti

KRISHNAMURTI BÀN VỀ GIÁO DỤC
(KRISHNAMURTI ON EDUCATION)
Lời dịch: Ông Không -2007-

MỤC LỤC

Lời tựa
Nói chuyện với học sinh.
Giáo dục
Tinh thần tôn giáo và cái trí khoa học
Hiểu biết và thông minh
Tự do và trật tự
Tánh nhạy cảm
Sợ hãi
Bạo lực
Tạo ra hình ảnh
Cách cư xử
Nói chuyện với giáo viên.
Giáo dục đúng đắn
Tầm nhìn xa
Hành động
Phủ nhận đúng đắn
Ganh đua
Sợ hãi
Dạy học và học hỏi
Cái trí tốt lành
Tiếp cận phủ định
Thiền định và giáo dục
Nở hoa

Lời tựa
Quyển sách này là kết quả của những cuộc nói chuyện
và những cuộc thảo luận được tổ chức ở Ấn độ bởi J.
Krishnamurti với học sinh và giáo viên của những trường
học tại Rishi Valley ở Andhra Pradesh và Rajghat ở

Vanarasi. Những trung tâm này được điều hành bởi
Krishnamurti Foundation India, được thành lập nhằm mục
đích để tạo ra một môi trường xã hội trong đó những lời
giáo huấn của Krishnamurti có thể được truyền đạt cho trẻ
em. Krishnamurti nhận định rằng giáo dục có tầm quan
trọng chính yếu trong việc truyền đạt về cái đó, cái trung
tâm cho sự thay đổi cái trí con người và sự sáng tạo của
một nền văn hóa mới. Thay đổi căn bản như thế chỉ xảy ra
khi em bé, trong khi đang được dạy những kỹ năng và môn
học khác nhau, cũng được trao cho khả năng ý thức được
những tiến hành của suy nghĩ, cảm thấy và hành động
riêng rẽ của em. Trạng thái ý thức này giúp em học sinh tự
phê bình và quan sát đồng thời hình thành một hoà hợp
của trực nhận, phân biệt và hành động, có ảnh hưởng sâu
sắc cho sự trưởng thành của em bé trong liên hệ đúng đắn
với con người, với thiên nhiên và với những dụng cụ mà
con người đã tạo ra.
Ngày hôm nay đang có một nghi ngờ về cấu trúc căn
bản của giáo dục và những hệ thống khác nhau của nó ở
Ấn độ cũng như ở phần còn lại trên thế giới. Ở mọi mức độ
càng ngày người ta càng nhận ra rằng những mô hình giáo
dục đang tồn tại đã thất bại và không có sự liên quan tổng
thể giữa con người với xã hội phức tạp hiện nay. Khủng
hoảng về liên hệ của con người với môi trường sống và
nghèo đói, bạo lực gia tăng đang bắt buộc con người phải
đối diện với những thực tế về hoàn cảnh con người. Vào
một thời điểm như thế này, một tiếp cận hoàn toàn mới mẻ
đến hệ thống giáo dục căn bản là cần thiết. Krishnamurti
tìm hiểu cội gốc của nền văn hóa chúng ta. Thách thức của
ông được trình bày không chỉ vào cấu trúc giáo dục mà
còn vào bản chất và chất lượng của cái trí và cuộc sống
con người. Không giống như tất cả những cố gắng khác vì
mục đích bảo vệ hay đề nghị những thay thế cho hệ thống
giáo dục, Krishnamurti tiếp cận vấn đề bằng cách phá vỡ
giới hạn của những nền văn hóa riêng biệt và thiết lập
những giá trị hoàn toàn mới mẻ, và vì thế có thể tạo ra một
nền văn minh mới mẻ và một xã hội mới mẻ.

Đối với Krishnamurti một cái trí mới mẻ chỉ có được khi
tinh thần tôn giáo và cách suy nghĩ khoa học hoà hợp trong
cùng chuyển động của ý thức – một trạng thái khi cách suy
nghĩ khoa học và tinh thần tôn giáo không phải là hai tiến
hành hay khả năng song song của cái trí. Chúng không
hoạt động trong hai đường rãnh riêng biệt như hai chuyển
động tách rời mà phải được kích động, nhưng là một
chuyển động luôn luôn mới mẻ tuôn tràn tự nhiên trong
thông minh và trong cái trí sáng tạo.
Krishnamurti nói về hai cái công cụ sẳn có cho con
người – công cụ hiểu biết giúp đỡ anh ta nắm vững những
kỹ năng về kỹ thuật, và thông minh được sinh ra từ quan
sát và hiểu rõ về chính mình.
Trong khi Krishnamurti quan tâm đến sự vun quén trí
năng, sự cần thiết phải có một cái trí rõ ràng, phân tích,
trong sáng và lanh lẹ, ông còn nhấn mạnh nhiều thêm đến
trạng thái ý thức cao độ về thế giới bên trong lẫn bên
ngoài, một khước từ chấp nhận quyền lực ở bất kỳ mức độ
nào, và một sự cân bằng hòa hợp của trí năng và tánh nhạy
cảm. Để tìm ra những lãnh vực nơi hiểu biết và những kỹ
năng kỹ thuật cần thiết, và nơi chúng không liên quan và
thậm chí còn gây nguy hại, đối với Krishnamurti là một
trong những nhiệm vụ căn bản của giáo dục, bởi vì chỉ khi
nào cái trí hiểu rõ tầm quan trọng của sự hiện diện những
lãnh vực nơi hiểu biết không liên quan đến, thì lúc đó một
kích thước hoàn toàn mới mẻ được nhận ra, những năng
lượng mới mẻ được sinh ra, và những tiềm năng chưa vận
dụng của cái trí con người được kích động. Một trong
những vấn đề thách thức không giải quyết được cho
những người giáo dục khắp thế giới là vấn đề tự do và trật
tự. Làm thế nào một em bé, một học sinh, lớn lên trong tự
do và cùng lúc lại phát triển trạng thái ý thức sâu sắc của
trật tự phía bên trong? Trật tự là cội gốc của tự do. Tự do,
đối với Krishnamurti, không có điểm kết thúc nhưng được
làm mới mẻ từ khoảnh khắc này sang khoảnh khắc khác
trong chính động thái đang sống. Trong những trang này,
người ta có thể có được một ít hiểu rõ, một cảm thấy chất

lượng tự do này mà trật tự là một thành phần tồn tại tự
nhiên trong nó. Những năm tháng một em học sinh trải qua
trong một trường học phải để lại trong em hương thơm và
an lành. Điều này chỉ có thể xảy ra khi không có ganh đua,
không có uy quyền, khi dạy học và học hỏi là một tiến hành
cùng lúc trong hiện tại, nơi cả người giáo dục và người
được giáo dục đều đang tham dự trong động thái học hỏi.
Không giống như sự truyền đạt về tinh thần tôn giáo bởi
nhiều giáo phái và những nhóm tôn giáo, Krishnamurti giải
thích về thế giới thực tế này nhưng vẫn chứa đựng một
kích thước tôn giáo sâu sắc. Những lời dạy của
Krishnamurti khác hẳn sự tiếp cận truyền thống về liên hệ
giữa người thầy giáo và người được dạy, vị đạo sư và
người đệ tử. Sự tiếp cận truyền thống theo căn bản được
dựa vào phân chia giai cấp; có người giáo viên hiểu biết và
người học sinh không hiểu biết và phải được dạy dỗ. Đối
với Krishnamurti, người thầy giáo và em học sinh vận hành
cùng một mức độ – truyền đạt bằng phương pháp đặt câu
hỏi và đưa ra câu hỏi ngược lại cho đến khi những chiều
sâu của vấn đề được phơi bày và hiểu rõ được bộc lộ, khai
sáng cái trí của cả hai người.
Trung tâm Krishnamurti Foundation India cảm thấy rất
vinh dự khi có thể trao tặng quyển sách này cho em học
sinh và người giáo dục.
Ban
biên tập.

NHỮNG CUỘC NÓI CHUYỆN VỚI HỌC
SINH
1- GIÁO DỤC
Bạn biết chứ, bạn sống tại một trong những thung lũng
đẹp nhất mà tôi đã từng được nhìn thấy. Nó có một bầu
không khí kỳ lạ. Bạn có nhận thấy không, đặc biệt vào
những buổi chiều tối và những buổi sớm mai, một chất
lượng yên lặng nhưng lan tràn, xuyên thấu thung lũng này?
Có quanh đây, tôi tin là như vậy, những ngọn đồi cổ xưa
nhất trên thế giới và con người vẫn chưa làm hư hỏng

chúng; và bất kỳ nơi nào bạn đi, trong những thành phố
hay trong những nơi khác, con người đang hủy diệt thiên
nhiên, đang chặt phá cây cối để xây dựng nhiều nhà cửa
hơn, đang gây ô nhiễm không khí bởi xe cộ và nền công
nghiệp. Con người đang làm tuyệt chủng thú vật; chẳng
còn sót lại bao nhiêu con cọp. Con người đang hủy diệt
mọi thứ bởi vì càng ngày càng có nhiều người được sinh
ra và họ phải có nhiều không gian hơn. Dần dần con người
đang lan rộng sự hủy diệt khắp thế giới. Và khi người ta
đến một thung lũng như thế này – nơi có rất ít người, nơi
thiên nhiên vẫn chưa bị hủy hoại, nơi vẫn còn tĩnh lặng,
thanh bình, vẻ đẹp – người ta thực sự bị kinh ngạc. Mỗi lần
đến đây người ta cảm thấy vẻ lạ thường của mảnh đất này,
nhưng có thể bạn quá quen thuộc với nó rồi. Bạn không
nhìn ngắm những ngọn đồi nữa, bạn không lắng nghe tiếng
chim hót và làn gió len lỏi giữa những lá cây nữa. Vì vậy
bạn dần dần trở nên dửng dưng, khô cằn.
Giáo dục không chỉ là học hỏi từ những quyển sách,
thuộc lòng vài dữ kiện, mà còn cả học hỏi cách theo dõi,
cách lắng nghe quyển sách đang nói gì, dù rằng chúng
đang nói một điều gì đó đúng hay là sai. Tất cả việc đó là
bộ phận của giáo dục. Giáo dục không chỉ là đậu những kỳ
thi, có được mảnh bằng và công ăn việc làm, lập gia đình
rồi ổn định cuộc sống, nhưng còn phải biết lắng nghe tiếng
chim hót, quan sát bầu trời, nhìn ngắm vẻ đẹp tuyệt vời của
một cái cây, và hình thể của những ngọn đồi, và cảm thấy
cùng chúng, thực sự, trực tiếp hiệp thông cùng chúng. Khi
bạn lớn lên, cái ý thức lắng nghe, nhìn thấy đó, rủi thay bị
biến mất bởi vì bạn có những lo âu, bạn muốn nhiều tiền
bạc hơn, một chiếc xe hơi tốt hơn, nhiều con cái hay ít con
cái hơn. Bạn bắt đầu ganh tị, tham vọng, tham lam, đố kỵ;
vì vậy bạn mất đi cái ý thức về vẻ đẹp của quả đất. Bạn cần
biết điều gì đang xảy ra trên thế giới. Bạn phải học hỏi
những sự kiện hàng ngày. Có những cuộc chiến tranh,
những cuộc cách mạng, quốc gia bị phân chia chống lại
quốc gia. Trong quốc gia này cũng phân chia, tách rời,
càng ngày càng nhiều người được sinh ra, nghèo đói, sống
ổ

trong những căn nhà ổ chuột và dửng dưng hoàn toàn.
Con người không thèm lưu tâm điều gì xảy ra cho người
khác chừng nào anh ta còn cảm thấy rất an toàn. Vì vậy bạn
đang được giáo dục để phù hợp vào tất cả việc này. Bạn có
biết rằng thế giới là điên khùng, rằng tất cả việc này là điên
khùng – đánh nhau, cãi cọ, dọa nạt, xé nát lẫn nhau này,
hay không? Và bạn sẽ lớn lên để phù hợp vào việc này.
Điều này đúng phải không, điều này là cái gì mà giáo dục
muốn hướng về phải không, rằng bạn một cách tự nguyện
hay ép buộc nên phù hợp vào cái cấu trúc điên khùng này
được gọi là xã hội? Và bạn có biết điều gì đang xảy ra cho
những tôn giáo khắp thế giới hay không? Ở đây con người
cũng đang phân hóa, không còn ai tin tưởng vào bất kỳ
điều gì nữa. Con người không còn lòng trung thành và
những tôn giáo chỉ là kết quả của một cơ cấu truyền bá
rộng lớn.
Vì bạn còn nhỏ, trong sáng, ngây thơ, liệu bạn có thể
nhìn ngắm mọi vẻ đẹp của quả đất, liệu bạn có chất lượng
của tình yêu hay không? Và bạn có thể ở nguyên đó
không? Vì nếu không ở nguyên đó, khi lớn lên, bạn sẽ tuân
phục, bởi vì đó là cách dễ dàng nhất để sống. Khi lớn lên,
một ít người trong các bạn sẽ phản kháng, nhưng cũng vậy
phản kháng đó sẽ không trả lời được vấn đề. Một số người
trong các bạn sẽ cố gắng chạy trốn khỏi xã hội, nhưng sự
chạy trốn đó sẽ không có ý nghĩa gì cả. Bạn phải thay đổi
xã hội, nhưng không phải bằng cách giết chết con người.
Xã hội là bạn và tôi. Bạn và tôi tạo ra cái xã hội trong đó
chúng ta đang sống. Vì vậy bạn phải thay đổi. Bạn không
thể phù hợp vào cái xã hội khủng khiếp này. Vì vậy bạn sẽ
làm gì đây?
Và bạn, đang sống trong thung lũng tuyệt vời này, bạn
sắp sửa bị quăng vào cái thế giới của ganh đua, hoang
mang, chiến tranh, hận thù này phải không? Bạn sẽ tuân
phục, phù hợp, chấp nhận tất cả những giá trị cũ kỹ phải
không? Bạn biết những giá trị này là gì rồi – tiền bạc, chức
vụ, thanh danh, quyền hành. Tất cả mọi người và xã hội
đều muốn bạn phải phù hợp vào cái khuôn mẫu của những

giá trị đó. Nhưng bây giờ nếu bạn bắt đầu suy nghĩ, quan
sát, học hỏi, không phải từ những quyển sách, nhưng học
hỏi cho chính mình bằng cách quan sát, lắng nghe mọi thứ
đang xảy ra quanh bạn, bạn sẽ lớn lên để là một con người
hoàn toàn khác hẳn – một người ân cần, một người có tình
yêu, một người biết yêu thương mọi người. Có lẽ nếu bạn
sống theo lối đó, bạn sẽ tìm ra một cuộc sống tôn giáo thật
sự.
Vì vậy hãy nhìn ngắm thiên nhiên, cây me, cây xoài đang
nở hoa, và lắng nghe chim chóc vào buổi sớm mai và chiều
tối. Hãy nhìn ngắm bầu trời trong xanh, các vì sao, mặt trời
lặn sau những ngọn đồi kia đẹp làm sao đâu. Hãy nhìn
ngắm tất cả những màu sắc, ánh sáng trên những chiếc lá,
vẻ đẹp của đất đai, quả đất màu mỡ. Rồi thì khi đã nhìn
thấy tất cả những việc đó và cũng nhìn thấy thế giới là gì,
với tất cả hung bạo, bạo lực, xấu xa của nó, bạn sẽ làm gì
đây?
Bạn biết chú ý có nghĩa là gì hay không? Khi bạn chú ý,
bạn nhìn thấy những sự vật rõ ràng hơn nhiều. Bạn phân
biệt được vô số âm thanh khác nhau. Khi bạn nhìn vào một
cái cây bằng nhiều chú ý, bạn nhận được vẻ đẹp tổng thể
của cái cây. Bạn thấy được những chiếc lá, cái cành, bạn
nhìn thấy làn gió đang chơi đùa với nó. Khi bạn chú ý, bạn
thấy rõ ràng một cách lạ thường. Bạn có khi nào làm việc
đó hay không? Chú ý là một cái gì đó hoàn toàn khác hẳn
tập trung. Khi bạn tập trung, bạn không thấy mọi thứ.
Nhưng khi bạn chú ý, bạn thấy nhiều lắm. Bây giờ, hãy chú
ý đi. Hãy nhìn cái cây đó và thấy những cái bóng, cơn gió
nhè nhẹ len lỏi giữa những chiếc lá. Thấy hình thể của cái
cây. Thấy sự cân đối của cái cây với những cây khác. Thấy
được chất lượng của ánh sáng xuyên thấu những chiếc lá,
ánh sáng trên những cành và thân cây. Thấy tổng thể cái
cây. Hãy nhìn ngắm nó bằng cách đó, bởi vì tôi sẽ nói về
một điều gì đó mà bạn phải chú ý. Chú ý rất quan trọng
trong lớp học, cũng như khi bạn ở phía bên ngoài, khi bạn
đang ăn, khi bạn đang đi bộ. Chú ý là một sự việc lạ lùng.

Tôi sẽ hỏi bạn một câu. Tại sao bạn được giáo dục? Bạn
có hiểu câu hỏi của tôi không? Cha mẹ gửi bạn đến trường
học. Bạn theo học những lớp học, bạn học toán, bạn học
địa lý, bạn học lịch sử. Tại sao vậy? Bạn có khi nào hỏi tại
sao bạn muốn được giáo dục, mục đích của việc được giáo
dục là gì hay không? Mục đích của việc đậu những kỳ thi
và nhận được những mảnh bằng là gì? Nó có phải là để lập
gia đình, có một việc làm và ổn định cuộc sống như hàng
triệu và hàng triệu người hay không? Đó là điều gì bạn sẽ
làm, nó là ý nghĩa của giáo dục phải không? Bạn có hiểu tôi
đang nói gì hay không? Đây là một câu hỏi rất nghiêm túc.
Toàn bộ thế giới này đang đặt câu hỏi về nền tảng căn bản
của giáo dục. Chúng ta hiểu giáo dục đã được sử dụng cho
việc gì. Con người khắp thế giới – dù ở Nga, Trung quốc,
Mỹ, Châu âu hay ở trong quốc gia này – đang được giáo
dục để tuân theo, để phù hợp vào xã hội và vào nền văn
hóa của họ, để phù hợp vào dòng chảy của hoạt đông kinh
tế và xã hội, để bị nuốt trọn vào dòng suối rộng lớn đó mà
đang trôi chảy hàng ngàn năm. Đó là giáo dục, hay giáo
dục là một điều gì đó hoàn toàn khác hẳn? Liệu giáo dục có
thể chắc chắn rằng cái trí của con người không bị cuốn vào
dòng suối rộng lớn đó và vì thế bị hủy diệt; chắc chắn rằng
cái trí không bao giờ bị nuốt trọn trong dòng suối đó; để
cho với một cái trí như thế, bạn có thể là một con người
hoàn toàn khác hẳn với một chất lượng sống hoàn toàn
khác hẳn hay không? Bạn sẽ được giáo dục theo cách đó
phải không? Hay là bạn sẽ buông trôi cho cha mẹ, xã hội,
sai khiến bạn để cho bạn trở thành bộ phận của dòng suối
xã hội? Giáo dục thực sự có nghĩa rằng một cái trí con
người, cái trí của bạn, không chỉ có năng lực xuất sắc
trong môn toán, địa lý hay lịch sử, nhưng cũng có thể dù
bất kỳ hoàn cảnh nào, không bao giờ bị cuốn vào dòng
suối xã hội. Bởi vì dòng suối đó mà chúng ta gọi là cuộc
sống, rất là phân hóa, rất là vô luân lý, rất là bạo lực, rất là
tham lam. Dòng suối đó là nền văn hóa của chúng ta. Vì vậy
vấn đề là làm thế nào tạo ra một loại giáo dục đúng đắn để
cho cái trí có thể chống cự lại tất cả những quyến rũ, tất cả

những ảnh hưởng, những thú tính của nền văn minh này
và nền văn hóa này. Chúng ta đã đến được thời điểm trong
lịch sử khi chúng ta phải tạo ra một nền văn hóa mới, một
loại tồn tại hoàn toàn khác hẳn, không phải dựa vào chủ
nghĩa tiêu thụ và công nghiệp hóa, nhưng một nền văn hóa
được đặt nền tảng trên chất lượng thực sự của tôn giáo.
Bây giờ, làm thế nào, người ta tạo ra được, qua giáo dục,
một cái trí hoàn toàn khác hẳn, một cái trí không còn tham
lam, không còn ganh tị? Làm thế nào người ta tạo ra một
cái trí không còn tham vọng, nhưng năng động, hiệu quả
cực kỳ; mà có một sự trực nhận thực sự của cái gì là sự
thật trong cuộc sống hàng ngày, mà chính là tôn giáo.
Bây giờ, chúng ta hãy tìm ra ý nghĩa và mục đích thực
sự của giáo dục là gì. Liệu rằng cái trí của bạn, đã bị quy
định bởi xã hội, nền văn hóa bạn đang sống, có thể được
thay đổi qua giáo dục để cho, dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào,
bạn sẽ không bao giờ nhập vào dòng suối xã hội, hay
không? Liệu có thể giáo dục bạn một cách khác hẳn hay
không? “Giáo dục” trong ý nghĩa thực sự của từ ngữ đó;
không phải truyền đạt từ giáo viên sang những em học
sinh một số thông tin nào đó về toán học, lịch sử hay là địa
lý, nhưng trong khi tiến hành giảng dạy những môn học
này phải tạo ra một thay đổi trong cái trí của bạn. Mà có
nghĩa rằng bạn phải nhạy bén cực kỳ. Bạn phải học không
bao giờ chấp nhận bất kỳ điều gì mà chính bạn không hiểu
rõ, không bao giờ lặp lại điều gì người khác đã nói.
Tôi nghĩ bạn nên đặt những câu hỏi này cho chính bạn,
không phải thỉnh thoảng, nhưng mỗi ngày. Hãy tìm ra. Hãy
lắng nghe mọi thứ, tiếng chim hót, tiếng con bò kia đang
rống. Học về mọi thứ trong chính bạn, bởi vì nếu bạn tự
học về chính bạn, vậy thì bạn sẽ không phải là những con
người thứ hai gián tiếp. Vì vậy bạn nên, nếu tôi được phép
đề nghị, từ bây giờ trở đi, hãy tìm ra làm thế nào để sống
hoàn toàn khác hẳn và công việc đó sẽ khó khăn lắm, vì tôi
sợ rằng hầu hết chúng ta đều thích tìm một lối sống dễ
dàng. Chúng ta thích lặp lại và tuân theo cái gì người khác
nói, cái gì người khác làm, bởi vì nó là cách dễ dàng nhất
ể

để sống – tuân phục cái khuôn mẫu cũ kỹ hay là một khuôn
mẫu mới mẻ. Chúng ta phải tìm ra không bao giờ tuân phục
có nghĩa là gì và sống không sợ hãi có nghĩa là gì. Đây là
cuộc sống của bạn, và không một ai sẽ dạy bạn, không
quyển sách, không vị đạo sư. Bạn phải học từ chính bạn,
không phải từ những quyển sách. Có nhiều điều để học từ
chính mình. Nó là một sự việc vô tận, nó là một sự việc đầy
cuốn hút, và khi bạn tự học về chính bạn, từ học hỏi đó
thông minh đến. Rồi thì bạn có thể sống một cuộc sống vui
vẻ, đẹp đẽ lạ thường. Đúng chứ? Bây giờ, bạn sẽ đặt
những câu hỏi cho tôi chứ?
Học sinh: Thế giới quá nhiều những con người lãnh
đạm, những con người dửng dưng, những con người hung
bạo, và làm thế nào ông có thể thay đổi những con người
kia?
Krishnamurti: Thế giới quá nhiều những con người lãnh
đạm, những con người dửng dưng, những con người hung
bạo và làm thế nào bạn có thể thay đổi những con người
kia? Câu hỏi là như thế phải không? Tại sao bạn lại lo nghĩ
về chuyện thay đổi những người khác? Hãy thay đổi chính
bạn đi. Nếu không khi lớn lên bạn cũng sẽ trở thành lãnh
đạm. Bạn cũng sẽ trở thành dửng dưng. Bạn cũng sẽ trở
thành hung bạo. Thế hệ quá khứ đang biến mất, nó đang
trôi qua, và bạn đang đến, và nếu bạn cũng tỏ ra lãnh đạm,
dửng dưng, hung bạo, bạn cũng sẽ xây dựng cùng cái xã
hội đó. Điều gì quan trọng là bạn thay đổi, bạn không còn
lãnh đạm, bạn không còn dửng dưng. Khi bạn nói tất cả
những công việc này là công việc của thế hệ lớn hơn, bạn
có nhìn thấy họ hay không, bạn có quan sát họ hay không,
bạn có cảm thấy họ hay không? Nếu có, bạn sẽ làm một
điều gì đó. Hãy thay đổi chính bạn và thử nghiệm nó qua
hành động. Hành động như thế là một trong những sự việc
tuyệt vời nhất. Nhưng chúng ta lại muốn thay đổi mọi
người ngoại trừ chính chúng ta, mà thực sự có nghĩa là,
chúng ta không muốn thay đổi, chúng ta muốn những
người khác thay đổi, và vì thế chúng ta vẫn còn lãnh đạm,
dửng dưng, hung bạo, hy vọng hoàn cảnh sống sẽ thay đổi
ể

ể

để cho chúng ta có thể tiếp tục trong cách riêng của chúng
ta. Bạn hiểu rõ điều gì tôi đang nói không?
Học sinh: Ông yêu cầu chúng tôi thay đổi, chúng tôi
thay đổi thành cái gì đây?
Krishnamurti: Ông yêu cầu chúng em thay đổi, chúng
em thay đổi thành cái gì đây? Bạn không thể thay đổi thành
một con khỉ, có thể bạn muốn, nhưng bạn không thể. Bây
giờ khi bạn nói rằng, “Tôi muốn thay đổi thành một cái gì
đó” – hãy lắng nghe câu hỏi này cẩn thận – nếu bạn nói với
chính mình, “Tôi phải thay đổi, tôi phải thay đổi chính tôi
thành một cái gì đó”, “thành một cái gì đó” là một khuôn
mẫu mà bạn đã tạo ra, phải không? Bạn có nhận thấy điều
đó không? Hãy quan sát, bạn bạo hành hay là tham lam và
muốn thay đổi chính bạn thành một con người không tham
lam? Không tham lam là một hình thức khác của tham lam,
phải không? Bạn có hiểu việc đó không? Nhưng nếu bạn
nói rằng, “Tôi tham lam, tôi sẽ tìm ra tham lam có nghĩa là
gì, tại sao tôi tham lam, điều gì bao hàm trong nó”, vậy thì,
khi bạn hiểu rõ tham lam, bạn sẽ được tự do khỏi tham lam.
Bạn có hiểu điều gì tôi đang nói không?
Hãy cho phép tôi giải thích. Tôi tham lam và tôi tranh
đấu, chiến đấu, thực hiện những nỗ lực khủng khiếp để
không tham lam. Tôi đã có sẵn rồi một ý tưởng, một hình
ảnh, một bức tranh về điều gì có nghĩa là không tham lam.
Vì vậy tôi đang tuân phục vào một lý tưởng mà tôi nghĩ là
không-tham lam. Bạn hiểu rõ không? Trái lại nếu tôi quan
sát tham lam của tôi, nếu tôi hiểu rõ tại sao tôi tham lam,
bản chất tham lam của tôi, cấu trúc của tham lam, vậy thì,
khi tôi bắt đầu hiểu rõ tất cả việc đó, tôi được tự do khỏi
tham lam. Vì vậy, tự do khỏi tham lam là một điều gì đó
hoàn toàn khác biệt với cố gắng trở thành không-tham lam.
Bạn có thấy sự khác nhau không? Tự do khỏi tham lam là
một điều gì đó hoàn toàn khác hẳn câu nói, “Tôi phải là một
người vĩ đại vì vậy tôi không được tham lam”. Bạn có hiểu
rõ không?
Tối qua tôi đã suy nghĩ rằng tôi đã đến thung lũng này,
tới lui nhiều lần, trong khoảng bốn mươi năm. Người ta đã

đến và đã đi. Cây cối đã chết và những cây mới đã mọc lên.
Những em bé khác nhau đã đến, đã tốt nghiệp nơi này, đã
trở thành những kỹ sư, những người nội trợ và cùng biến
mất vào những đám đông. Thỉnh thoảng tôi gặp lại họ, tại
một phi trường hay tại một cuộc gặp gỡ, những con người
rất bình thường. Và nếu không cẩn thận, bạn cũng chấm
dứt theo lối đó.
Học sinh: Ông có ý nói gì qua từ ngữ bình thường?
Krishnamurti: Khi giống như những người khác, với
những lo âu của họ, với phân hóa, bạo lực, hung tợn, dửng
dưng, lãnh đạm của họ. Khi muốn một công việc làm, khi
muốn bám chặt vào một công việc làm, dù rằng bạn có hiệu
quả hay không, khi chết trong công việc làm. Đó là điều gì
được gọi là bình thường – không có gì mới mẻ, không có gì
trong sáng, không niềm vui trong cuộc sống, không bao
giờ tò mò, mãnh liệt, đam mê, không bao giờ tìm ra, nhưng
chỉ tuân phục. Đó là điều gì tôi có ý nói qua từ ngữ bình
thường. Nó gọi là tư sản. Nó là một lối sống máy móc, một
lề thói, một nhàm chán.
Học sinh: Làm thế nào chúng em có thể loại bỏ lối sống
bình thường?
Krishnamurti: Không có “làm thế nào”. Bạn hiểu rằng đó
là một trong những câu hỏi hủy hoại nhất: “Hãy bảo cho tôi
làm thế nào”. Khắp thế giới con người đã luôn luôn nói
rằng, “Hãy bảo cho tôi biết làm thế nào”. Nếu bạn thấy một
con rắn, một con rắn hổ mang cực độc, bạn không nói rằng
“Làm ơn hãy bảo cho tôi làm thế nào thoát khỏi nó”. Bạn
chạy thoát khỏi nó. Vì vậy cũng cùng một cách như thế,
nếu nhận thấy rằng mình tầm thường, hãy chạy đi, hãy bỏ
nó lại, không phải ngày mai, nhưng ngay lúc này.
Vì bạn không hỏi thêm bất kỳ câu hỏi nào nữa. Tôi sẽ
đề nghị một điều. Bạn biết người ta nói nhiều về thiền định.
Phải vậy không?
Học sinh: Vâng, họ có nói.
Krishnamurti: Bạn không biết gì về nó cả. Tôi rất vui
mừng. Bởi vì bạn không biết gì về nó cả, bạn có thể học hỏi
về nó. Nó giống như là không biết tiếng Pháp, tiếng La tinh,
Ý

ể

hay tiếng Ý. Bởi vì bạn không biết, bạn có thể học hỏi, như
là lần đầu tiên. Những người kia đã biết rõ thiền định là gì
rồi, họ phải quên hết đi rồi sau đó mới học hỏi lại. Bạn thấy
sự khác biệt không? Vì không biết thiền định là gì, chúng ta
hãy học hỏi nó. Muốn học hỏi về thiền định, bạn phải nhìn
thấy cái trí của bạn đang vận hành như thế nào. Bạn phải
nhìn ngắm, như bạn nhìn ngắm một con thằn lằn đang bò
ngang qua, đang bò băng qua bức tường. Bạn thấy cả bốn
cái chân của nó, làm thế nào nó dính chặt vào tường, và khi
bạn nhìn ngắm, bạn thấy tất cả những chuyển động. Cùng
cách như vậy, hãy nhìn ngắm tư tưởng của bạn. Đừng sửa
đổi nó. Đừng đè nén nó. Đừng nói rằng, “Tất cả việc này
khó khăn quá”. Chỉ cần nhìn ngắm, ngay lúc này, buổi sáng
nay.
Trước hết hãy ngồi yên lặng hoàn toàn không động đậy.
Ngồi một cách thoải mái, bắt chéo hai chân của bạn, không
cựa quậy, nhắm mắt của bạn lại, và xem thử liệu rằng bạn
có thể giữ được hai con ngươi không chuyển động hay
không. Bạn hiểu rõ chứ? Hai con ngươi của bạn luôn luôn
muốn chuyển động, hãy giữ chúng hoàn toàn tĩnh, chỉ để
cho vui thôi. Rồi thì, vì bạn ngồi rất yên lặng, hãy tìm ra tư
tưởng của bạn đang làm gì. Hãy quan sát nó như bạn đã
quan sát con thằn lằn. Hãy quan sát tư tưởng, cách nó rượt
đuổi, một tư tưởng này sau một tư tưởng khác. Thế là bạn
bắt đầu học hỏi, quan sát.
Bạn có đang quan sát những tư tưởng của bạn không –
làm thế nào một tư tưởng đuổi theo một tư tưởng khác, tư
tưởng đang nói rằng, “Đây là một tư tưởng tốt, đây là một
tư tưởng xấu”? Khi bạn đi ngủ vào ban đêm, và khi bạn đi
dạo, hãy quan sát tư tưởng của bạn. Chỉ quan sát tư
tưởng, đừng sửa đổi nó, và bạn sẽ học hỏi sự khởi đầu của
thiền định. Bây giờ hãy ngồi rất yên lặng. Nhắm mắt bạn lại
và chắc chắn rằng hai nhãn cầu không chuyển động gì cả.
Sau đó hãy quan sát những tư tưởng của bạn để cho bạn
học hỏi. Khi bạn khởi đầu học hỏi không có kết thúc học
hỏi.

2- Tinh thần tôn giáo và cái trí khoa học.
Vào sáng sớm nay tôi thấy một con chim đẹp, một con
chim màu đen có cái cổ đỏ. Tôi không biết con chim đó
được gọi là gì. Nó bay từ cây này sang cây khác và có một
bài hát trong quả tim của nó, và thật vui vẻ khi nhìn ngắm
một con vật dễ thương như thế. Sáng nay tôi muốn nói
chuyện với bạn về một vấn đề khá nghiêm túc. Bạn nên
lắng nghe cẩn thận và có lẽ sau đó, nếu bạn muốn, có thể
thảo luận với những giáo viên của bạn. Tôi muốn nói về
một vấn đề liên quan đến toàn thế giới, về một vấn đề mà
toàn thể thế giới bị mất ổn định vì nó. Đó là vấn đề tinh thần
tôn giáo và cái trí khoa học. Có hai thái độ này trong thế
giới. Đây là hai trạng thái duy nhất có giá trị của cái trí, tinh
thần tôn giáo thực sự và cái trí khoa học thực sự. Mọi hoạt
động khác đều là hủy hoại, dẫn đến nhiều đau khổ, hoang
mang và tuyệt vọng.
Cái trí khoa học rất thực tế. Khám phá là nhiệm vụ của
nó, trực nhận của nó. Nó quan sát những sự vật qua một
kính hiển vi, qua một kính viễn vọng; mọi sự vật đều được
quan sát thực sự như nó là; từ trực nhận đó, khoa học rút
ra những kết luận, dựng lên những lý thuyết. Cái trí như thế
đó chuyển động từ sự kiện đến sự kiện. Tinh thần của khoa
học không liên quan gì đến những quy định cá nhân, chủ
nghĩa quốc gia, chủng tộc, thành kiến. Những nhà khoa học
ở đó để tìm hiểu những vật chất, để dò xét cấu trúc của quả
đất, của các vì sao và của những hành tinh, để tìm ra làm
thế nào chữa trị những bệnh tật của con người, làm thế
nào kéo dài được cuộc sống của con người, để giải thích
thời gian, cả quá khứ và tương lai. Nhưng cái trí khoa học
và những khám phá của nó được sử dụng và bị trục lợi bởi
cái trí thuộc quốc gia, bởi cái trí của nước Ấn độ, bởi cái trí
của nước Nga, bởi cái trí của nước Mỹ. Khám phá khoa học
được sử dụng và bị trục lợi bởi những chính thể cai trị và
những châu lục.
Và có cái trí tôn giáo, cái trí tôn giáo thực sự không lệ
thuộc vào bất kỳ lễ nghi nào, bất kỳ nhóm nào, bất kỳ tôn
ổ

giáo nào, bất kỳ nhà thờ có tổ chức nào. Cái trí tôn giáo
không là cái trí của Ấn độ giáo, cái trí của Thiên chúa giáo,
cái trí của Phật giáo, hay là cái trí của Hồi giáo. Cái trí tôn
giáo không lệ thuộc vào bất kỳ nhóm nào mà gọi nó là tôn
giáo. Cái trí tôn giáo không là cái trí đi đến nhà thờ, đền
chùa, thánh đường. Nó cũng không là cái trí tôn giáo bám
chặt vào những hình thức của những niềm tin, giáo điều
nào đó. Cái trí tôn giáo hoàn toàn cô đơn. Nó là một cái trí
đã thông suốt sự giả dối của những nhà thờ, những giáo
điều, những niềm tin, những truyền thống. Không lệ thuộc
quốc gia, không bị điều kiện bởi môi trường của nó, một
cái trí như thế không có những đường chân trời, không có
những giới hạn. Nó nổ tung, mới mẻ, tươi trẻ, trong sáng,
ngây thơ. Cái trí hồn nhiên, cái trí trẻ trung, cái trí rất mềm
dẻo, tinh tế, không có những trói buộc. Chỉ có một cái trí
như thế mới có thể trải nghiệm cái đó mà bạn gọi là Chúa,
cái đó mà không thể đo lường được.
Một con người là một con người thực sự khi tinh thần
khoa học và tinh thần tôn giáo thực sự hòa chung cùng
nhau. Vậy thì những con người sẽ tạo ra một thế giới tốt
lành – không phải thế giới của người cộng sản hay người
tư bản, của người Bà la môn hay của người Thiên chúa
giáo La mã. Thực ra người Bà la môn thực sự là người
không lệ thuộc vào bất kỳ tín điều tôn giáo, không có giai
cấp, không có uy quyền, không có vị trí trong xã hội. Anh ta
là người Bà la môn thực sự, một con người mới mẻ, có sự
kết hợp cả cái trí khoa học lẫn tôn giáo, và vì vậy hòa hợp
mà không có bất kỳ mâu thuẫn trong chính anh ta. Và tôi
nghĩ mục đích của giáo dục là tạo ra cái trí mới mẻ này, nổ
tung, và không tuân phục vào một khuôn mẫu mà xã hội đã
thiết lập.
Một cái trí tôn giáo là một cái trí sáng tạo. Nó không chỉ
kết thúc quá khứ mà còn nổ tung trong hiện tại. Và cái trí
này – không phải là cái trí thông ngôn cho những quyển
sách, kinh Gita, kinh Upanishads, kinh Bible – cái trí này có
thể tìm hiểu và cũng có thể tạo ra một sự thật nổ tung. Ở
đây không có thông ngôn cũng không có tín điều.

Khó khăn cực kỳ khi có một tinh thần tôn giáo và có
một cái trí khoa học, chính xác và rõ ràng, có một cái trí
không sợ hãi, không quan tâm đến an toàn riêng rẽ của nó,
những sợ hãi riêng rẽ của nó. Bạn không thể nào có một
cái trí tôn giáo mà không tự hiểu rõ, không hiểu rõ mọi điều
về chính bạn – thân thể của bạn, cái trí của bạn, những cảm
xúc của bạn, cái trí làm việc như thế nào, tư tưởng vận
hành như thế nào. Và muốn thoát khỏi tất cả việc đó, cởi bỏ
tất cả việc đó, bạn phải tiếp cận nó bằng một cái trí khoa
học, chính xác, rõ ràng, không thành kiến, không chỉ trích,
nhưng quan sát, và nhìn thấy. Khi bạn có một cái trí như
thế đó bạn thực sự là một con người có văn hóa, một con
người biết nhân từ. Một con người như thế đó hiểu rõ sống
là gì.
Làm thế nào người ta tạo ra được việc này. Bởi vì vấn
đề khẩn cấp là giúp đỡ em học sinh có tính khoa học, suy
nghĩ rất rõ ràng, chính xác, nhạy bén và cùng lúc giúp đỡ
em cởi bỏ những chiều sâu của cái trí, vượt khỏi những từ
ngữ, những nhãn hiệu khác nhau của em như là người Ấn
độ giáo, người Hồi giáo, người Thiên chúa giáo. Liệu rằng
có thể giáo dục em học sinh thoát khỏi tất cả những nhãn
hiệu và tìm ra, trải nghiệm một cái gì đó mà không đo
lường được bởi cái trí, không quyển sách nào chứa đựng,
không vị đạo sư nào có thể dẫn dắt bạn, hay không? Nếu
một nền giáo dục như thế thực hiện được trong một ngôi
trường giống như thế này nó sẽ phi thường lắm. Tất cả các
bạn phải thấy rằng rấ...