Khám phá những điều phi thường
Rosamund Stone Zander & Benjamin Zander

Chia sẽ ebook : http://downloadsachmienphi.com/
Tham gia cộng đồng chia sẽ sách : Fanpage : https://www.facebook.com/downloadsachfree
Cộng đồng Google :http://bit.ly/downloadsach

Table of Contents
ĐÔI NÉT VỀ TÁC GIẢ
KHÁM PHÁ NHỮNG ĐIỀU PHI THƯỜNG
KHỞI HÀNH
BÀI TẬP THỨ NHẤT: MỌI VIỆC ĐỀU CÓ THỂ
BÀI TẬP THỨ HAI: BƯỚC VÀO THẾ GIỚI CỦA NHỮNG ĐIỀU PHI THƯỜNG
BÀI TẬP THỨ BA: ĐIỂM A CHO MỌI NGƯỜI
BÀI TẬP THỨ TƯ: GÓP SỨC
BÀI TẬP THỨ NĂM: CHỈ HUY Ở BẤT CỨ ĐÂU
BÀI TẬP THỨ SÁU: Quy tắc số 6
BÀI TẬP THỨ BẢY: LẼ TỰ NHIÊN
BÀI TẬP THỨ TÁM: KHƠI DẬY ĐAM MÊ
BÀI TẬP THỨ CHÍN: THẮP LỬA
BÀI TẬP THỨ MƯỜI: NHẬN TRÁCH NHIỆM
BÀI TẬP THỨ MƯỜI MỘT: KIẾN TẠO KHUÔN THỨC CHO NHỮNG ĐIỀU PHI THƯỜNG
BÀI TẬP THỨ MƯỜI HAI: “MÌNH VÌ MỌI NGƯỜI”
KHÚC VĨ THANH

ĐÔI NÉT VỀ TÁC GIẢ
Rosamund Stone Zander: Chuyên gia tư vấn giải quyết các khúc mắc trong gia đình, đồng
thời là người vạch ra đường lối mới trong phương pháp lãnh đạo, cách duy trì và phát triển các
mối quan hệ cũng như những hoạt động tích cực. Bà đã đề xuất một lý thuyết mới về lĩnh vực
phát triển con người nhằm khơi nguồn những tiềm năng sáng tạo trong mỗi người, từ đó tạo
ra đà tiến cho cộng đồng và cả thế giới. Bên cạnh đó, Rosamund Stone Zander còn là một họa sĩ
tài hoa, bà đã tổ chức triển lãm những tác phẩm của mình lần đầu tiên với tư cách là một nữ
họa sĩ chuyên về tranh phong cảnh vào năm 1981.
Benzamin Zander: Sinh trưởng tại Anh, bắt đầu sáng tác nhạc từ năm lên chín. Ông từng là
nghệ sĩ chơi cello dưới sự dẫn dắt của bậc thầy lừng danh Gaspar Cassadó. Ông đảm nhận vai
Khám phá những điều phi thường trò nhạc trưởng chỉ huy dàn nhạc giao hưởng Boston
Philharmonic từ những ngày đầu thành lập (1979). Ben cùng các nghệ sĩ trong dàn nhạc đã
trình diễn tại rất nhiều nơi trên thế giới với tư cách là khách mời danh dự. Dàn nhạc Boston
Philharmonic thường phối hợp trình diễn với dàn nhạc giao hưởng của Luân Đôn theo định kỳ
hằng năm. Trong những dịp này, toàn bộ những tuyệt tác giao hưởng của Beethoven, Mahler
đều được hãng Telarc ghi âm lại. Ngoài ra, ông còn tham gia giảng dạy tại Học viện âm nhạc
của Anh ở Boston hơn 30 năm và tổ chức nhiều khóa đào tạo cho các nghệ sĩ trẻ tại trường
Walnut Hill. Trong vòng 10 năm trở lại đây ông là một diễn giả nổi tiếng trong lĩnh vực nghệ
thuật lãnh đạo, phương thức khơi dậy khả năng sáng tạo của con người. Năm 1999, ông nhận
được giải thưởng Crystal Award do Diễn đàn Kinh tế thế giới tổ chức tại Davos, Thụy Sĩ vì
những đóng góp nổi bật của ông trong việc tạo nên sự kết nối và thấu hiểu giữa các nền văn
hóa.

KHÁM PHÁ NHỮNG ĐIỀU PHI THƯỜNG
- Này anh phục vụ, tôi đang thưởng thức bữa ăn rất tuyệt vời, thế mà tự nhiên lại thiếu mất
con dao ở đây! - Tôi dùng những lời hoa mỹ để nói với người phục vụ khi đang ngồi dùng bữa
với một người bạn trong chuyến tháp tùng đoàn nhạc Philharmonia lưu diễn tại Luân Đôn.
Nghe thấy tiếng cười khúc khích sau lưng, tôi quay lại và bắt gặp ánh mắt của một bé gái tóc
ngắn xinh xắn. Chúng tôi mỉm cười với nhau, rồi tôi tiếp tục cuộc chuyện trò với anh bạn cùng
bữa sáng dang dở của mình.
Ngày hôm sau, tôi lại gặp cô bé ở phòng điểm tâm trong khách sạn và dừng lại trò chuyện:
- Chào bé cưng! Hôm nay cháu thế nào?
Cô bé đứng thẳng, khẽ nghiêng đầu và trả lời tôi với đôi mắt lấp lánh:
- Rất tuyệt ạ!
Nói rồi cô bé lon ton chạy theo bố mẹ. Tôi nói với theo:
- Chúc cháu có một ngày tuyệt vời!
- Chắc chắn rồi ạ! – Cô bé đáp, như thể trên đời này để có một ngày tuyệt vời là điều hiển
nhiên và vô cùng dễ dàng vậy.
Điều đó có nghĩa là cô bé đã bắt đầu khám phá thế giới của những điều phi thường rồi.

KHỞI HÀNH
Khám phá những điều phi thường không giống bất kỳ quyển sách về nghệ thuật sống nào
bạn đã đọc. Thường thì những quyển sách về nghệ thuật sống sẽ đưa ra giải pháp giúp bạn
vượt qua các chướng ngại trong cuộc sống để tiếp tục tiến lên phía trước, còn mục tiêu của
quyển sách này là hướng dẫn người đọc cách thức vượt qua thực tại đầy rẫy đua chen để bước
vào khám phá thế giới của những năng lực tiềm tàng. Giả sử phần lớn trở ngại mà chúng ta gặp
phải là do chính bản thân mình tạo nên thì giờ đây, hãy đặt nó vào một bối cảnh khác để có cái
nhìn toàn diện từ một góc độ mới mẻ. Hãy kiên trì tìm kiếm nguyên tắc sống mới cùng với
những ý tưởng phi thường mỗi ngày. Mỗi một chương trong quyển sách này sẽ đề cập đến
nhiều khuôn thức khác nhau cùng với những câu chuyện thực tế sinh động, từ đó giúp bạn
khám phá những khả năng tiềm ẩn của chính mình.
Đồng sự
Chúng tôi - Ben và Roz - đã phát triển những luận điểm trong tập sách này dựa trên hai
hướng tiếp cận độc lập song vẫn có sự tương hỗ. Ben là nhạc trưởng dàn nhạc Philharmonic
Boston, giảng viên và là một trong số hiếm những người tạo dựng được sự gắn kết hòa quyện
sâu sắc giữa dàn nhạc, khán thính giả và đông đảo quần chúng yêu âm nhạc. Dường như trong
anh có một nguồn năng lượng vô tận lôi kéo mọi người dấn thân vào sự mạo hiểm và khám
phá những điều phi thường. Khi bản nhạc đến hồi biến chuyển giai điệu, anh sẽ khuyến khích
các nhạc công chơi những nhịp điệu ấy rộn rã hơn nữa. Trong suốt thời gian thực hiện quyển
sách, Ben là trụ cột tinh thần của nhóm. Những câu chuyện kể, trò tiếu lâm và những bản nhạc
của anh khiến mọi người gần gũi, thân thiết với nhau hơn. Anh chính là nhịp cầu kết nối của cả
nhóm.
Roz lại hoạt động trong một môi trường mà ở đó các thành viên tham gia đều có mối quan
hệ rất thân thiết. Cô ấy tư vấn tâm lý riêng cho các gia đình, tiếp xúc với những người hoạt
động trong nhiều lĩnh vực khác nhau để giúp họ giải quyết các khó khăn và xung đột. Roz đặc
biệt quan tâm đến những lời bộc bạch của mọi người về bản thân cùng những câu chuyện về
môi trường nơi họ sống và làm việc để từ đó có thể đưa ra những lời khuyên hữu ích giúp họ
nhìn nhận vấn đề theo một cách hoàn toàn mới. Dưới góc nhìn của một nhà văn và một họa sĩ,
Roz đã đưa ra những phương thức có tác dụng thôi thúc mỗi cá nhân bộc lộ năng lực tiềm ẩn
trong họ.
Chúng tôi gắn kết với nhau thành một nhóm. Sự nổi tiếng của Ben khiến anh phải đối mặt
với những tình huống đầy thách thức, đòi hỏi phải có khả năng lãnh đạo và kiến thức học thuật
vững chắc. Trước những câu hỏi của Ben, Roz sẽ bắt đầu vẽ ra những giả thuyết để định hình
phương pháp giải quyết. Rồi Ben vận dụng khả năng sáng tạo độc đáo của riêng anh để minh
họa những khuôn thức này cho độc giả. Đây chính là nền tảng duy trì sự hợp tác chặt chẽ và
cũng không kém phần sôi nổi giữa chúng tôi.
Sơ lược nội dung
Đối với những người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật vốn chỉ làm việc dựa trên quy luật
của cảm xúc như chúng tôi, thì việc nhận được lời đề nghị viết một quyển sách dành cho những
người hoạt động trong lĩnh vực kinh tế nói riêng và toàn bộ độc giả nói chung của Tạp chí Kinh
tế Đại học Harvard quả là một cơ hội hiếm có. Từ xưa đến nay, hiếm tổ chức nào có thể đặt ra
những giá trị và đường hướng cho số đông noi theo, vậy mà chính thị trường kinh tế được hình
thành không dựa trên bất kỳ giá trị nào lại nhanh chóng đóng vai trò là nhân tố chi phối xã hội.
Tuy vậy, nghệ thuật vẫn khẳng định vị thế của nó trong trật tự thế giới mới. Nghệ thuật giúp
con người nhận thức vai trò của mình trong dòng chảy của nền kinh tế tư bản hàng hóa, tiếp
sinh lực cho sự nối kết giữa các cá thể trong cộng đồng và mở ra một cánh cửa mới cho những
phát minh và hoạt động thực tiễn.

Cứ mỗi sự kiện mang tính cách mạng lại mang đến những định nghĩa mới về việc chúng ta
là ai và chúng ta tồn tại để làm gì. Một cuộc bầu cử diễn ra tại châu Âu, một nghị định kinh tế
mới ở Tokyo hoặc một dòng nhiệt lưu bất thường ở Nam Thái Bình Dương đều có thể là
nguyên nhân trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống của thế giới, đặt ra cho chúng ta thách thức
mới về những vấn đề đòi hỏi phải có sự ứng biến nhanh nhạy. Trước những thay đổi sống còn
này, lối tư duy thông thường chỉ làm xói mòn khả năng phán đoán và giải quyết vấn đề của con
người chứ không mang lại hiệu quả nào đặc biệt. Khám phá những điều phi thường đưa ra
những lời khuyên giúp bạn nhận thức rõ về bản thân mình, về mọi người và về những gì đang
diễn ra xung quanh theo một cách nhìn mới. Bạn có thể xem quyển sách này như người bạn
đồng hành trên hành trình vượt qua những thử thách trong cuộc sống hiện đại. Xuyên suốt tập
sách, chúng tôi sử dụng những câu chuyện trong lĩnh vực âm nhạc cũng như các loại hình nghệ
thuật khác nhằm đưa ra những dẫn chứng xác thực diễn giải cho từng luận điểm cụ thể. Suy
cho cùng, nghệ thuật là loại hình duy nhất có khả năng kiến tạo lại con người, sản sinh ra nhiều
điều kỳ diệu, thực hiện những gắn kết đầy bất ngờ và góp phần mở rộng lối đi hướng đến
những giá trị vĩnh cửu.
Mục tiêu hướng đến
Khám phá những điều phi thường cũng giống như một bản trường ca, trong đó mỗi
chương là một giai điệu khác nhau. Đây là bản nhạc miêu tả một thế giới mà nơi đó, những
mâu thuẫn giữa cá thể và hội đoàn sẽ được giải quyết từ cốt lõi của vấn đề. Khi giải quyết một
vấn đề nào đó, ý tưởng cá nhân là phần quan trọng không thể thiếu trong việc định hướng lối
đi của một tập thể và xa hơn là của xã hội loài người. Những nội dung trong tập sách này sẽ
giúp bạn nhìn nhận một cách sâu sắc từng tình huống mà con người đối mặt trong cuộc sống
thông qua những ví dụ minh họa cụ thể. Mỗi khuôn thức trong từng chương mang đến cơ hội
khai hóa con người, hứa hẹn sự lột xác và phát triển lên một tầm mới không những cho một cá
nhân nào đó mà còn cho cả tập thể hay tổ chức của họ. Những phương pháp này có thể được áp
dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội – từ việc xử lý các vấn đề trong đời
sống gia đình đến công tác giáo dục, quản lý và cả những chính sách đối ngoại.
Thực tiễn
Các chuẩn mực xã hội và tập quán trong kinh doanh được hình thành dựa trên những điều
kiện sinh sống, quan niệm tín ngưỡng xa xưa của tổ tiên loài người chúng ta. Và mặc dù nhân
loại đã có những bước tiến dài trên hành trình nhận thức, nhiều khía cạnh trong cuộc sống của
con người hiện đại vẫn không thoát khỏi ảnh hưởng từ những quan niệm lâu đời. Chính vì lý do
này mà những thói quen trong nếp nghĩ, trong cách hành xử hằng ngày của chúng ta vẫn được
chấp nhận dù rằng đã đến lúc chúng cần được thay đổi để theo kịp thời đại. Trong đó cần phải
kể đến một số loại hình văn hóa kinh doanh được hình thành và tồn tại mãi đến tận ngày nay
mặc dù rõ ràng tầm ảnh hưởng của nó đang ngày càng bị thu hẹp.
Khám phá những điều phi thường mang đến cho bạn nội dung mới mẻ, những điều
“dường như” bất hợp lý và trái ngược với nhận thức thông thường của chúng ta về thế giới.
Mục đích của chúng tôi là đưa ra cách giải quyết mới cho những tình huống hiện tại, dựa trên
những nhận thức hoàn toàn khác biệt về bản chất của thế giới. Ta có thể lấy Internet làm ví dụ
về hiện tượng biến đổi này, hoặc bảng Tuần hoàn Hóa học, hoặc sự bành trướng của một tôn
giáo mới. Những điều này là minh chứng cho sự biến đổi xảy ra thông qua những hành động
thực tế phát sinh một cách chủ động và tiếp diễn trong tiến trình lịch sử chứ không phải chỉ có
đấu tranh trên lý thuyết. Chính những hành động thực tiễn đã mang lại sự thay đổi cho nền văn
hóa nhân loại.
Vì vậy, các phương pháp được đề cập đến trong quyển sách này không phải để tạo ra những
thay đổi to lớn trong cách xử lý một vấn đề dựa trên lối tư duy cũ, hay nói cách khác là tạo ra
những thay đổi bằng sự cách tân mà chúng tôi thật sự muốn hướng đến một sự thay đổi toàn
diện trong cách nhìn, nhận thức, niềm tin và quá trình suy nghiệm. Chính phương thức này sẽ

thay đổi hoàn toàn cuộc sống của bạn.
Nhập môn
BEN: Mặc dù những tình huống chúng tôi đưa ra nghe có vẻ vô cùng đơn giản, song trên
thực tế, đây là kết quả của một chặng đường dài. Tôi nhớ có lần mình đã vô cùng chán nản khi
tập cello với thầy Herbert Withers. Thầy đã 83 tuổi còn tôi khi ấy chỉ mới lên bảy. Tôi đã thử
chơi đoạn nhạc đó nhiều lần nhưng lần nào cũng thất bại. Lúc ấy tôi đã gục đầu xuống, vẻ mặt
thảm hại. Thầy Withers lay nhẹ vai tôi và bảo: “Sao thế con trai? Mới chỉ tập trong 3 phút mà
đã nghĩ là không thể chơi được đoạn này à?”.
Chắc chắn phải mất gấp hàng nghìn lần con số ba phút, bạn mới có thể luyện tập nhuần
nhuyễn các khuôn thức được chúng tôi trình bày trong tập sách này. Có thể những gì trước nay
bạn vẫn nghĩ và cảm nhận sẽ trái ngược hoàn toàn với nội dung chúng tôi đề cập, chính vì vậy,
bạn cần phải có niềm tin và sự bền bỉ luyện tập để biến chúng thành vốn sống cho mình.
ROZ: Một mùa hè nọ cách đây khá lâu, tôi đăng ký tham dự một chuyến đi bè vượt thác trên
sông Kennebec, Maine. Trên chuyến xe buýt cà rịch cà tàng đưa hành khách đến địa điểm tập
trung, tôi đặc biệt chú ý đến cô hướng dẫn đang chỉ dẫn mọi người làm quen với môn thể thao
này.
Cô nói:
- Nếu chẳng may bị rơi khỏi bè, các anh chị nhớ phải co chân lại hết mức nếu không sẽ bị
kẹt vào đám đá lởm chởm phía dưới. Làm sao để chân có thể chạm mũi thế này, – vừa nói cô
vừa loạng choạng minh họa cho chúng tôi xem, – rồi cố gắng tìm lại bè, với lấy mái chèo hoặc
sợi dây thừng cũng được!
Suốt đoạn đường cô hướng dẫn cứ liên tục nhắc nhở chúng tôi như vậy. Hầu hết mọi người
đều phải thức dậy từ 4 giờ sáng, cộng thêm tiếng rù rù như thôi miên của chiếc xe buýt khiến
chúng tôi cảm thấy rất buồn ngủ. “Chân chạm mũi”, tiếp theo là “tìm chiếc bè” - tôi cứ phải
nghe đi nghe lại lời dặn dò này nhiều đến mức khi cả đoàn đến được bờ sông thì tôi bắt đầu
thấy hơi khó chịu. Chúng tôi mặc áo phao vào, chuẩn bị các dụng cụ cần thiết và quây thành
vòng tròn, đợi sự chỉ dẫn cuối cùng.
- Nếu chẳng may bị rơi khỏi bè thì mọi người sẽ phải làm gì nào?
- Chân chạm mũi và tìm chiếc bè! - Chúng tôi đáp như cái máy.
“Chưa gì mà đã bị thử thách tinh thần như thế rồi!” - Tôi nghĩ bụng khi cả đoàn bắt đầu trèo
lên chiếc bè và khởi hành.
Mới qua được năm cái ghềnh, chúng tôi bất ngờ bị nuốt chửng bởi một bức tường nước
khổng lồ và rồi tất cả như đang rơi tõm vào một cái lỗ đen không đáy khủng khiếp. Mọi người
ngụp lặn giữa dòng nước, cảm giác giống đang ở trong một môi trường chân không, không
thấy đâu là nước, đâu là đất, đến cả không khí chúng tôi cũng không cảm nhận được.
Chân chạm mũi… Những lời ấy vang vọng trong đầu tôi. Thế là tôi cố co cụm người lại như
một quả banh. Rồi tôi bắt đầu cảm nhận được không khí, tiếp đến là âm thanh Tìm cái bè mau…
Quả tình tôi cũng không biết tiếng nói ấy phát ra từ trong đầu mình hay là có ai đó đang hét lên
nữa. Chiếc bè kia rồi, và gần đó là cái mái chèo. Bám lấy cái mái chèo ngay… Tôi làm theo y như
vậy, và rồi không hiểu làm cách nào mà tôi đã xoay xở trèo được vào bên trong cái bè, tiếp tục
xuôi theo dòng Kennebec đang sôi bọt trắng xóa.
Từ sau chuyến đi đó, tôi bắt đầu dùng hình ảnh ẩn dụ “rớt khỏi chiếc bè” cho nhiều người

trong nhiều tình huống khác nhau. Đó là những tình huống mà bạn không chỉ đơn giản là lạc
đường mà thậm chí là không biết mình có còn cơ hội tìm lại hướng đúng hay không. Khi “rớt
khỏi chiếc bè”, bạn sẽ không có thời gian để suy nghĩ xem sẽ quay lại bằng cách nào, cũng
không thể tham khảo ý kiến của bất kỳ ai mà chỉ còn cách tự mình xoay xở. Lúc đó, bạn không
thể nhớ được những gì đã chuẩn bị trước mà chính những điều đã được ăn sâu vào đầu bạn
mới trở thành vị cứu tinh, giống như câu nói “chân chạm mũi” vậy.
Trong những chương sách được trình bày sau đây, chúng tôi sẽ giới thiệu với bạn nhiều
cách ứng biến, mỗi cách đi kèm với những khẩu hiệu dễ nhớ như “Mọi việc đều có thể”, “Điểm
A cho tất cả” hoặc “Quy tắc số 6”. Khi bạn đọc đến những ví dụ minh họa trong sách gồm
những câu chuyện kể hoặc lời tường thuật của nhân vật “tôi” thì trong đầu bạn sẽ vẳng lại
những khẩu hiệu ấy, giống như khi tôi tìm cách leo trở lại chiếc bè theo sự dẫn dắt của câu
“Chân chạm mũi” vậy. Một khi bạn đã vận dụng chúng một cách nhuần nhuyễn, chúng sẽ vô
cùng hữu ích trong việc giúp bạn “quay trở lại chiếc bè” và thay đổi cách nhìn của bạn.
Nào, hãy bắt đầu vượt thác!

BÀI TẬP THỨ NHẤT: MỌI VIỆC ĐỀU CÓ THỂ
Một công ty sản xuất giày dép cử hai chuyên viên marketing đến một vùng thuộc châu Phi
thăm dò tiềm lực để mở rộng địa bàn kinh doanh. Chuyên viên thứ nhất đánh một bức điện về
thông báo:
VÔ VỌNG, Ở ĐÂY KHÔNG NGƯỜI NÀO MANG GIÀY.
Trong khi bức điện của người thứ hai lại vô cùng hoan hỉ:
CƠ HỘI HIẾM THẤY. NGƯỜI DÂN Ở ĐÂY CHƯA CÓ GIÀY!
***
Khi thấy cư dân châu Phi không đi giày, nhân viên marketing thứ nhất cảm thấy thị trường
nơi đây chẳng có chút khả quan. Ngược lại, cũng trong cùng một điều kiện như vậy, người đồng
nghiệp kia lại thấy được những triển vọng cho ngành sản xuất giày dép. Mỗi người tiếp cận
mục tiêu với một cách nhìn khác nhau, vì vậy kết quả họ nhận được cũng sẽ không giống nhau.
Thực chất, tất cả thông tin từ cuộc sống đến với chúng ta cũng thông qua sự tường thuật mang
tính chủ quan như thế.
Tuy nhiên, điều cốt lõi của hiện tượng này không chỉ đơn thuần phụ thuộc vào quan điểm,
thái độ hay cá tính mỗi người. Những thí nghiệm về thần kinh học cho thấy con người hiểu
biết về thế giới theo một quá trình như sau: Đầu tiên, những giác quan của chúng ta chọn lọc
thông tin về sự vật sự việc, tiếp đến não bộ sẽ hệ thống lại các thông tin đó và cuối cùng đưa ra
những nhận thức sơ khởi. Thế giới trong nhận thức của chúng ta được hình thành dưới dạng
khuôn mẫu đã được hoàn tất, một câu chuyện đầy đủ, một giả thuyết… được định hình bởi
chính trí óc của chúng ta.
Một thí nghiệm kinh điển vào năm 1953 đã làm chấn động giới chuyên môn khi các nhà
nghiên cứu công bố rằng mắt của một con ếch chỉ có khả năng nhận biết được bốn hiện tượng
sau:
- Những đường tương phản rõ rệt
- Chùm ánh sáng bất ngờ
- Sự chuyển động nói chung
- Những đường cong của các vật thể nhỏ và sẫm màu
Một con ếch không thể nhìn thấy được mặt của mẹ nó, cũng không hề biết hoàng hôn đẹp
như thế nào hoặc các màu sắc sặc sỡ ra sao. Nó chỉ có thể nhìn thấy những gì cần thiết cho sự
sinh tồn của chính nó, chẳng hạn như những con côn trùng nhỏ hay sự xuất hiện bất ngờ của
một con cò nào đó trên đường có thể gây nguy hại cho nó. Mắt ếch chuyển tải những thông tin
đã qua chọn lọc kỹ càng đến não, và ếch chỉ tiếp nhận những gì thích hợp với hệ thống phân
tích thông tin trong não của nó mà thôi.
Mắt người cũng chọn lọc thông tin; tuy nhiên ở người, quy mô của quá trình này phức tạp
hơn loài ếch rất nhiều. Chúng ta cứ ngỡ rằng mình nhìn thấy được tất cả mọi thứ, nhưng thực
tế thì ong mới là loài có thể nhận diện được những tia cực tím ngắn, và cú là loài có khả năng
nhìn rõ mọi vật trong đêm. Mỗi giống loài được ban tặng những giác quan chuyên biệt để tiếp
nhận thông tin cần thiết cho sự sinh tồn của riêng chúng, ví như loài chó có thể nghe thấy
những âm thanh mà con người không thể, còn côn trùng có thể đánh hơi được dấu vết của bạn

tình cách xa đó hàng cây số.
Con người chỉ hiểu được những gì được lập trình phải tiếp nhận, và nhận thức của chúng ta
lại không ý thức được rằng chúng ta chỉ nhận ra những loại thông tin được trí não lưu giữ, định
dạng và phân loại trước đó.
Chuyên gia tâm lý học thần kinh người Anh Richard Gregory từng viết: “Các giác quan
không trực tiếp mang lại cho chúng ta hình ảnh về thế giới một cách hoàn chỉnh. Chúng chỉ
cung cấp những thông tin giúp con người đặt giả định về những gì xảy ra trước mắt chúng ta”.
Nhà khoa học Donald O. Hebb cũng phát biểu: “Thế giới thực chất là một mô hình, với nhận
định này, chúng ta có thể lý giải được một số những ý tưởng khoa học nhất định… Vào năm
1926, trong một lần trao đổi với Heisenberg, Einstein từng nói rằng chỉ dựa trên sự quan sát
những sự kiện đơn lẻ mà đưa ra một lý thuyết nào đó là điều hết sức sai lầm vì “Thực tế có thể
trái ngược hoàn toàn. Chính lý thuyết mới quyết định việc chúng ta nhìn nhận thế giới như thế
nào”.
Con người chỉ nhìn thấy khuôn mẫu của thế giới chứ không phải bản chất thật sự của nó.
Nếu vậy thì não người có xu hướng vẽ ra một thế giới như thế nào trong đầu? Câu trả lời liên
quan đến một khái niệm thuộc về sinh học, đó là dựa trên quá trình chọn lọc tự nhiên. Về cơ
bản, mô hình toàn cảnh về thế giới trong não người được thiết kế sao cho nó có thể cung cấp
thông tin về những sự vật, hiện tượng gây nguy hại đến sự sinh tồn của con người, khả năng
phân biệt giữa bạn và thù, nhu cầu tìm kiếm thực phẩm, nguồn năng lượng cũng như cơ hội để
duy trì nòi giống. Trật tự cơ bản trong nhận thức của một người được hình thành theo cách
này; và thực chất nó được bồi đắp bởi nền văn hóa, kiến thức và những kinh nghiệm sống của
riêng họ.
Bạn có muốn biết những khuôn mẫu sẵn có ảnh hưởng đến nhận thức của chúng ta thế nào
không? Trong một thí nghiệm nổi tiếng khi những người thuộc bộ lạc Me'en ở Ethiopia lần đầu
tiên được thấy những bức ảnh chụp con người và một số động vật, họ không biết những miếng
mỏng dẹp ấy là gì. “Họ sờ mấy miếng giấy, đưa lên mũi ngửi, vò lại và lắng nghe âm thanh phát
ra, sau đó họ nhấm nháp những bức ảnh rồi nhai luôn xem chúng có vị gì.” Chúng ta - những
người thuộc thế giới hiện đại hơn - hiển nhiên đều hiểu rằng những bức ảnh đó chính là hình
ảnh các vật thể được sao chụp lại, trong khi điều này lại có vẻ vô cùng trừu tượng đối với người
dân thuộc bộ lạc Me'en. Hiện tượng trên cũng giống như việc một thanh niên ngồi cùng toa xe
lửa với Pablo Picasso đã hỏi danh họa rằng: “Sao ngài không vẽ mọi vật một cách chính xác?”.
Picasso hỏi lại anh ta “một cách chính xác” có nghĩa là gì. Chàng trai mở ví lấy ra bức ảnh
người vợ và nói: “Đây là vợ tôi”. Danh họa đáp lại: “Không phải cô ấy cũng nhỏ và dẹp đó sao?”.
Những người Me'en hoàn toàn không có ý niệm gì về vật được gọi là “bức ảnh” cả, mặc dù
chúng đang nằm gọn trong tay họ. Với họ, đó chỉ là những mảnh giấy bóng mà thôi. Nhờ hiểu
biết những phát minh của thế giới hiện đại mà chúng ta mới nhận thức được rằng đó là những
bức ảnh. Còn đối với Picasso, nhà danh họa lại nhìn bức ảnh như một vật thể nhân tạo có tính
chất nhỏ và dẹp, không cần biết nó đang mô phỏng cái gì.
Bộ não của chúng ta được thiết kế để kết nối các sự kiện thành chuỗi thông tin liền mạch,
bất kể giữa các yếu tố thành phần ấy có thực sự tồn tại một sự liên kết nào hay không. Trong
giấc mơ, giác quan của con người thường tập hợp những phần hoàn toàn riêng biệt xảy ra
trong cuộc sống hằng ngày thành một câu chuyện; lúc chúng ta hoàn toàn tỉnh táo thì những
hoạt động của chúng ta đều có lý do rõ ràng và hợp lý, được dẫn dắt bởi quy luật “nhân-quả” và
những “lý lẽ” này phản ánh động cơ của hành động. Nghiên cứu trên những người bị thương
tổn một trong hai bán cầu não cho thấy khi bán cầu não phải được chỉ thị (ví dụ như “đóng cửa
lại”) thì bán cầu não trái lại không ý thức được thông tin mà bán cầu não phải vừa đưa ra, cho
nên người ta sẽ hành động giống như vô thức vậy.
Nói tóm lại, trên đây là những hiện tượng chúng tôi đưa ra làm ví dụ khi đề cập đến khẩu

hiệu “Mọi việc đều có thể”. “Chính vì mọi việc đều có thể, vậy sao ta lại không nghĩ ra một cách
nhìn mới nhằm nâng cao đời sống bản thân và thế giới quanh ta?”.
Phần lớn chúng ta đều biết rằng chính sự khác biệt về văn hóa đã tạo nên sự khác nhau
trong cách nhìn nhận giữa cá nhân này với cá nhân kia, giữa nhóm người này với nhóm người
khác. Người ta thường cho rằng nếu phân tích rành mạch những nhân tố tham gia vào quá
trình nhận thức thì chúng ta sẽ hiểu rõ bản chất thực sự của vấn đề. Tuy nhiên, khi đề cập đến
thuật ngữ “mọi việc đều có thể”, chúng tôi muốn hướng đến một quan niệm rằng chính cấu
trúc của não mới xác định nhận thức của chúng ta. Mọi hình thức thu nạp kiến thức đều phải
thông qua cơ chế xử lý của não bộ. Nói cách khác, chính trí óc ta quyết định việc nhận thức.
Mặc dù những gì trí óc quyết định có ý nghĩa rất quan trọng cho sự sinh tồn của chúng ta,
nhưng tự thân chúng vẫn chưa có tác động lớn lao đối với thế giới xung quanh. Vả lại, làm thế
nào mà chúng ta nhận biết chúng đây?
Ngay cả khoa học - lĩnh vực mà mọi thành quả của nó được đúc kết từ những quy trình tích
lũy kiến thức lâu năm với yêu cầu khắt khe về tính chính xác - cũng có lúc phải thay đổi tận gốc
những nền tảng lý thuyết mà trước kia con người vẫn cho là đúng. Khi sống trong thế giới của
Newton, chúng ta biết đến những đường thẳng và nhiều loại lực khác nhau; sống trong thế giới
của Einstein, chúng ta biết đến khái niệm độ cong của không thời gian, thuyết tương đối và
nguyên lý bất định. Quan điểm của Newton vẫn còn nguyên giá trị, có khác chăng là hiện tại
người ta nhìn nhận học thuyết của ông là một trường hợp đặc biệt, nghĩa là nó chỉ có giá trị
dựa trên một số điều kiện nhất định. Mỗi một hệ tư tưởng mới cho con người cơ hội để “nhìn”
ra những sự việc mà trước đây họ chưa biết.
Để hiểu thấu đáo hơn về sự định hình, về “khuôn mẫu”, hay nói cách khác là về mô hình
mặc định mà chúng tôi đang đề cập đến, bạn hãy xem qua trò chơi 9 điểm này. Nhiều người
chắc hẳn đã rất quen thuộc với nó. Trò chơi yêu cầu chúng ta kẻ 4 đường thẳng liên tiếp nối 9
điểm này lại với nhau sao cho không được nhấc bút chì lên khỏi mặt giấy. Nếu bạn chưa bao
giờ biết đến trò chơi này thì hãy thử giải nó trước khi xem đáp án.
Ban đầu, hầu hết mọi người sẽ tập trung giải quyết bài toán trong phạm vi 9 chấm tròn kia
mà thôi, cứ như thể 9 chấm tròn ấy cũng chính là giới hạn mà câu đố đặt ra vậy. Trò chơi này
chứng minh cho khả năng tự động sắp xếp và phân loại thông tin của não nhằm tạo mọi điều
kiện thuận lợi cho việc tiếp nhận. Não bạn sắp xếp 9 chấm tròn thành một chiếc hộp hình
vuông với 4 dấu chấm ở 4 góc, mặc dù thực tế trên trang giấy chẳng có một chiếc hộp nào tồn
tại cả. Chín dấu chấm giống như 9 cây đinh đóng vào một chiếc quan tài, chôn chặt mọi lời giải
khả thi khác.

Chính chúng ta đã tự thêm vào điều kiện mới cho bài toán, ta tự mặc định rằng: “Dùng bút
chì nối những dấu chấm bằng 4 đường thẳng liên tiếp (không được nhấc bút lên) sao cho 4
đường thẳng ấy không được vượt ra khỏi phạm vi hình vuông được giới hạn bởi 9 dấu chấm bên
ngoài”. Với một cái khung định sẵn như vậy thì chắc chắn không thể tìm ra lời giải cho câu đố
này. Nhưng nếu thêm vào một mệnh đề nho nhỏ trong bài toán rằng “có thể vẽ 4 đường thẳng
ở bất kỳ chỗ nào trên tờ giấy” thì có lẽ một ý tưởng mới đã lóe lên trong đầu bạn rồi phải
không?

Lúc này, dường như khoảng trống bên ngoài những dấu chấm đang lên tiếng: “Này, thử kẻ
một đường thẳng ra ngoài đây xem!”.

Khuôn mẫu mà trí óc ta tạo ra vừa xác định, vừa giới hạn những gì chúng ta tiếp thu. Những
khó khăn, tình thế nan giải hoặc thậm chí là cả những ngõ cụt mà ta đối diện trong cuộc sống
thực chất chỉ không thể giải quyết được khi chúng nằm bên trong một cái khung nhất định,
hoặc bị gói gọn bởi một quan niệm nào đó. Mở rộng chiếc hộp ra, hoặc là tạo một cái khung
hoàn toàn mới bao quanh những dữ liệu mà chúng ta có thì các vấn đề sẽ biến mất, nhường
chỗ cho nhiều cơ hội mới mẻ hơn.
“Mọi việc đều có thể” là điều cốt lõi của tất cả các phương pháp luyện tập khác trong quyển
sách này. Khi bạn nghĩ “mọi việc đều có thể” nghĩa là bạn có quyền nghĩ và làm bất cứ điều gì.
Và bởi vì mỗi vấn đề của bạn đều được hình thành dựa trên nhận thức tiềm ẩn, nếu chịu khó
chú tâm phân tích chúng, bạn có thể sẽ phá bỏ được những rào chắn vốn có - những rào chắn
chứa đựng các điều kiện không mong muốn để tạo ra các điều kiện khả quan hơn, hoặc tạo ra
những nhận thức mới có ích cho cuộc sống của bạn và những người xung quanh. Nói như vậy
không có nghĩa là bạn chỉ việc ngồi tưởng tượng rồi mọi thứ sẽ bất thình lình xuất hiện như
phép mầu trong truyện cổ tích, mà hãy sáng tạo khuôn thức mới cho bản thân và những đối
tượng bạn đang hướng đến. Hãy thử phát huy trí tưởng tượng và hành động dựa trên khuôn
thức mới được tạo lập rồi chờ đợi kết quả.
Luyện tập
Cách đơn giản nhất để luyện tập phương pháp “Mọi thứ đều có thể” là tự hỏi mình:
Phải chăng chính những điều mặc định theo lối mòn sẵn có đã khiến mình nhìn nhận mọi
thứ như thế này?
Sau khi có câu trả lời, hãy tiếp tục tự hỏi:
Nếu thử thực hiện những việc trước đây mình chưa từng làm thì liệu mình sẽ có nhiều sự
lựa chọn hơn không?
Và rồi sau đó bạn có thể tạo ra được những khoảng không gian mới, giống như một khi đã
nhìn thấy những khoảng trống của tờ giấy bao quanh 9 chấm tròn phía trên, ta chỉ cần 4 đường
thẳng là có thể nối chúng lại thay vì 5 đường.
Giờ thì chúng ta hãy làm quen với phương pháp thứ hai, phương pháp dẫn dắt bạn vào một
thế giới mới - thế giới của những điều phi thường.

BÀI TẬP THỨ HAI: BƯỚC VÀO THẾ GIỚI CỦA
NHỮNG ĐIỀU PHI THƯỜNG
Một khi đã nhận ra “Mọi thứ đều có thể”, bạn sẽ tự tạo ra thế giới của những ý tưởng táo
bạo, bất ngờ. Chúng tôi gọi đó là “thế giới của những điều phi thường”. Thế giới này - cũng
giống như một trang giấy chứa chín chấm tròn kia - sẽ phá vỡ những khuôn khổ gói gọn chúng
ta trong thực tại quen thuộc.
Vậy thì những khuôn khổ đó là gì? Và thế nào là thực tại quen thuộc?
Thế giới của những khuôn khổ
Chúng tôi nghĩ nên gọi thế giới quen thuộc của chúng ta là “Thế giới của những khuôn khổ”
- một thế giới bị đặc biệt coi trọng vai trò của những thước đo, những chuẩn mực đánh giá,
bằng cấp, tài sản và biết bao tiêu chí so sánh khác. Trong thế giới đó, ai cũng cố gắng để thành
công và hy vọng chiếm được vị trí cao hơn hiện tại. Và để đạt được những mục tiêu đã đề ra,
bất kỳ ai cũng sẽ đối mặt với những trở ngại không thể tránh khỏi. Một trong những vấn đề
quen thuộc mà chúng ta gặp phải chính là sự thiếu thốn về thời gian, tiền bạc, năng lượng, nội
lực và tình cảm.
Thế giới của những khuôn khổ được biểu hiện qua các mặt như thắng và thua, nỗ lực để
được công nhận và nỗi lo bị từ chối, hy vọng và thất vọng… Tất cả đều dựa trên một lối mòn
trong nhận thức của con người, rằng cuộc sống là một chuỗi nỗ lực sinh tồn trong một thế giới
đầy cạnh tranh và cạm bẫy. Ngay cả khi cuộc sống của bạn có suôn sẻ đi nữa thì quan niệm này
vẫn cứ tồn tại tương tự cái hộp vuông được giới hạn bởi 9 dấu chấm kia; chính điều này khiến
người ta không nhìn thấy những khả năng khác nữa.
Khi sinh tồn là bản năng của con người thì những phản ứng như ý thức cảnh giác với nguy
hiểm, thói quen tính toán thiệt hơn, sự phân biệt giữa bạn và thù, tâm lý phòng thủ, sự hồ nghi
và những âu lo thường trực là lẽ tất yếu. Chính vì lúc nào cũng mang sẵn bộ áo giáp vô hình để
tự vệ như vậy mà vô tình chúng ta đã tự đặt ra những quan điểm bảo thủ.
Người ta thường cảm thấy an toàn hơn n...